Công chứng hợp đồng sửa đổi nhiều lần: Tính thời điểm thế nào?
Trong thực tiễn giao dịch dân sự, đặc biệt là các hợp đồng có thời gian thực hiện dài, việc sửa đổi hợp đồng nhiều lần là hiện tượng khá phổ biến. Mỗi lần sửa đổi thường gắn với một văn bản riêng và có thể phát sinh những thời điểm công chứng khác nhau, dẫn đến khó khăn trong việc xác định hiệu lực pháp lý của từng nội dung. Không ít tranh chấp phát sinh từ việc các bên hiểu sai thời điểm công chứng trong chuỗi sửa đổi hợp đồng. Vì vậy, việc phân tích rõ nguyên tắc xác định thời điểm công chứng khi hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an toàn pháp lý giao dịch.
1. Bản chất pháp lý của việc sửa đổi hợp đồng nhiều lần
Sửa đổi hợp đồng là việc các bên thỏa thuận thay đổi một hoặc một số nội dung của hợp đồng đã giao kết mà không làm chấm dứt toàn bộ hợp đồng gốc.
Theo Điều 403 Bộ luật Dân sự 2015: “Hợp đồng có thể được sửa đổi, bổ sung theo thỏa thuận của các bên”.
Khi hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần, mỗi văn bản sửa đổi được xem là một giao dịch dân sự độc lập về mặt hình thức, nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với hợp đồng gốc.
2. Nguyên tắc công chứng đối với hợp đồng sửa đổi nhiều lần
2.1. Tuân thủ hình thức của hợp đồng gốc
Theo Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015: “Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực thì phải tuân theo quy định đó”.
Do đó, nếu hợp đồng gốc bắt buộc công chứng thì mỗi lần sửa đổi hợp đồng cũng phải được công chứng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Việc chỉ công chứng hợp đồng gốc mà không công chứng các lần sửa đổi sau có thể làm cho nội dung sửa đổi không phát sinh hiệu lực pháp lý.
2.2. Mỗi lần sửa đổi có một thời điểm công chứng riêng
Theo Điều 2 Luật Công chứng 2014: “Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng”.
Theo nguyên tắc này, trong trường hợp hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần:
Mỗi văn bản sửa đổi có thời điểm công chứng độc lập
Nội dung sửa đổi chỉ phát sinh hiệu lực từ thời điểm công chứng của văn bản sửa đổi đó
Không làm thay đổi hiệu lực của các nội dung chưa bị sửa đổi
3. Xác định hiệu lực pháp lý khi có nhiều thời điểm công chứng
3.1. Hiệu lực giữa hợp đồng gốc và các văn bản sửa đổi
Theo Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015: “Hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”.
Trong chuỗi sửa đổi hợp đồng:
Hợp đồng gốc có hiệu lực từ thời điểm công chứng ban đầu
Mỗi lần sửa đổi làm thay đổi hiệu lực của phần nội dung tương ứng kể từ thời điểm công chứng sửa đổi
Các nội dung không bị sửa đổi vẫn tiếp tục áp dụng theo thời điểm công chứng của hợp đồng gốc hoặc lần sửa đổi gần nhất có liên quan
4. Vai trò của công chứng viên trong việc xác định thời điểm công
4.1. Kiểm tra chuỗi giao dịch và lịch sử sửa đổi
“Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch”.
Trong trường hợp hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần, công chứng viên cần:
Kiểm tra hợp đồng gốc và các văn bản sửa đổi trước đó
Xác định nội dung đang còn hiệu lực
Làm rõ phạm vi sửa đổi mới để tránh chồng chéo
4.2. Ghi nhận rõ mối quan hệ pháp lý trong văn bản công chứng
Công chứng viên cần bảo đảm văn bản sửa đổi:
Nêu rõ sửa đổi văn bản nào, ký ngày nào, công chứng tại đâu
Xác định rõ thời điểm bắt đầu áp dụng nội dung sửa đổi
Ghi nhận việc các nội dung khác vẫn giữ nguyên hiệu lực
Việc ghi nhận không rõ ràng dễ dẫn đến tranh chấp về hiệu lực.
>>> Xem thêm: Chọn hình thức nào:Di chúc tại nhà hay tại văn phòng công chứng?
5. Giá trị của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định thời điểm hiệu lực
Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014: “Hồ sơ công chứng phải được lưu trữ đầy đủ, chính xác”.
Trong trường hợp hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần, hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ để:
Xác định chính xác thứ tự các lần công chứng
Chứng minh thời điểm phát sinh hiệu lực của từng nội dung
Giải quyết tranh chấp khi các bên viện dẫn các văn bản khác nhau
Thiếu hồ sơ lưu trữ đầy đủ có thể làm phát sinh rủi ro pháp lý cho cả các bên và tổ chức hành nghề công chứng.
6. Ví dụ thực tiễn
Một hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng năm 2020. Năm 2021, các bên công chứng văn bản sửa đổi về giá. Năm 2022, tiếp tục công chứng sửa đổi về thời hạn thanh toán. Khi tranh chấp xảy ra, Tòa án xác định hiệu lực hợp đồng dựa trên từng thời điểm công chứng tương ứng với từng nội dung sửa đổi, chứ không áp dụng chung một thời điểm cho toàn bộ hợp đồng.
Kết luận
Trong trường hợp hợp đồng bị sửa đổi nhiều lần, việc xác định đúng thời điểm công chứng của từng văn bản sửa đổi là yếu tố then chốt để làm rõ hiệu lực pháp lý của giao dịch. Mỗi lần công chứng chỉ làm phát sinh hiệu lực đối với nội dung được sửa đổi kể từ thời điểm công chứng tương ứng, không làm thay đổi hiệu lực của các phần khác. Việc tuân thủ chặt chẽ quy định về công chứng và lưu trữ hồ sơ đầy đủ là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an toàn pháp lý và hạn chế tranh chấp phát sinh.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
