Nguồn gốc tài sản không rõ: Vì sao bị từ chối công chứng?
Xác minh nguồn gốc tài sản là bước quan trọng nhằm bảo đảm giao dịch được xác lập trên nền tảng hợp pháp. Tuy nhiên, trong thực tiễn công chứng, không ít trường hợp người yêu cầu không chứng minh được nguồn gốc tài sản không rõ, dẫn đến rủi ro vô hiệu giao dịch. Khi không có căn cứ pháp lý xác định quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp, công chứng viên buộc phải từ chối công chứng. Bài viết dưới đây phân tích rõ cơ sở pháp lý và lý do việc từ chối công chứng trong trường hợp không xác minh được nguồn gốc tài sản là cần thiết.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng ngoài giờ hành chính – Giải pháp cho dân văn phòng không có thời gian làm thủ tục
1. Ý nghĩa pháp lý của việc xác minh nguồn gốc tài sản
Nguồn gốc tài sản là căn cứ xác định quyền sở hữu, quyền sử dụng và phạm vi định đoạt của chủ thể.
Theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự, chỉ chủ sở hữu hợp pháp hoặc người có quyền định đoạt hợp pháp mới được đưa tài sản vào giao dịch. Nếu nguồn gốc tài sản không rõ, việc xác lập giao dịch tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền lợi của người khác và gây mất an toàn pháp lý.
Do đó, xác minh nguồn gốc tài sản là yêu cầu bắt buộc trong hoạt động công chứng.
2. Căn cứ pháp luật về nghĩa vụ chứng minh nguồn gốc tài sản
Nghĩa vụ chứng minh nguồn gốc tài sản được quy định rõ trong pháp luật về công chứng và dân sự.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, người yêu cầu công chứng phải cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. Đồng thời, “Điều 41 Luật Công chứng 2014” yêu cầu công chứng viên kiểm tra tính hợp pháp của giấy tờ trong hồ sơ công chứng.
Như vậy, nếu người yêu cầu không cung cấp được giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền đối với tài sản, thì nguồn gốc tài sản không rõ và không đủ điều kiện công chứng.
3. Trách nhiệm xác minh của công chứng viên
Công chứng viên không chỉ kiểm tra hình thức giấy tờ mà còn phải đánh giá nguồn gốc pháp lý của tài sản.
Theo “Điều 7 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của văn bản công chứng. Khi không có căn cứ xác minh nguồn gốc tài sản không rõ, công chứng viên không được tiếp tục công chứng, kể cả khi các bên có thỏa thuận.
Việc từ chối công chứng trong trường hợp này là nghĩa vụ pháp lý, không phải quyền tùy nghi.
4. Các trường hợp thường gặp không xác minh được nguồn gốc tài sản
4.1. Giấy tờ về tài sản không đầy đủ hoặc không thống nhất
Trường hợp giấy tờ chứng minh quyền sở hữu bị thiếu, bị mâu thuẫn hoặc không phù hợp với thực tế sử dụng tài sản.
4.2. Tài sản hình thành từ giao dịch không hợp pháp
Tài sản có dấu hiệu hình thành từ giao dịch trái pháp luật, giao dịch giả tạo hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý theo quy định.
4.3. Tài sản thuộc diện quản lý, tranh chấp hoặc bị hạn chế giao dịch
Nếu tài sản đang trong quá trình xác minh, bị khiếu nại, tranh chấp hoặc thuộc diện chưa đủ điều kiện giao dịch, công chứng viên không thể xác minh nguồn gốc hợp pháp.
Việc từ chối công chứng vì nguồn gốc tài sản không rõ có cơ sở pháp luật rõ ràng.
Theo “Điều 51 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch không đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Giao dịch liên quan đến tài sản không xác minh được nguồn gốc không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”.
6. Hậu quả pháp lý nếu vẫn công chứng khi không xác minh được nguồn gốc tài sản
Nếu công chứng viên vẫn thực hiện công chứng trong trường hợp nguồn gốc tài sản không rõ:
Văn bản công chứng có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu;
Công chứng viên có thể bị xử lý kỷ luật hoặc bồi thường thiệt hại;
Phát sinh tranh chấp phức tạp liên quan đến quyền sở hữu tài sản.
Theo “Điều 52 Luật Công chứng 2014”, văn bản công chứng không đúng quy định pháp luật có thể bị tuyên vô hiệu.
7. Người yêu cầu công chứng cần làm gì khi nguồn gốc tài sản chưa rõ?
Để tránh bị từ chối công chứng, người yêu cầu nên:
Hoàn thiện đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản;
Thực hiện thủ tục pháp lý cần thiết để xác lập quyền đối với tài sản;
Không yêu cầu công chứng viên thực hiện công chứng khi chưa đủ căn cứ pháp lý.
Việc chủ động chứng minh nguồn gốc tài sản sẽ giúp giao dịch được thực hiện hợp pháp và an toàn.
Kết luận
Từ chối công chứng vì không xác minh được nguồn gốc tài sản là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm tính hợp pháp và an toàn pháp lý của giao dịch dân sự. Hiểu đúng quy định về nguồn gốc tài sản không rõ giúp người dân chủ động hoàn thiện hồ sơ, đồng thời giúp công chứng viên thực hiện đúng trách nhiệm nghề nghiệp theo pháp luật hiện hành.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
